Sociale veiligheid als wettelijke plicht

Wat betekent dat voor uw school?

De wet Sociale Veiligheid op School is per 1 augustus van kracht geworden. Het is aan scholen zelf om daaraan gericht aandacht te geven en daarover verantwoording af te leggen. De wet geeft daarvoor een aantal verplichtingen. De sectorraden hebben samen met Stichting School & Veiligheid gewerkt aan een aantal concrete handreikingen, die scholen kunnen helpen om invulling te geven aan een veilig schoolklimaat. Dit e-zine informeert u over de stand van zaken.

Sociale veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leren en opgroeien van leerlingen. In scholen wordt er dagelijks gewerkt aan het realiseren en bewaren van een veilig en open schoolklimaat. De wet erkent dat sociale veiligheid een voorwaarde is voor leren en opgroeien van leerlingen en geeft scholen de plicht om sociale veiligheid structureel in te bedden in het dagelijks handelen. Hoe scholen dat doen, wordt aan scholen zelf gelaten.

Van papier naar praktijk

In veel scholen zijn er al afspraken, protocollen en draaiboeken, al dan niet vastgelegd in een schoolveiligheidsplan. Het is zeker niet de bedoeling nog meer of andere protocollen en regels te verzinnen, maar vooral om gericht aandacht te geven aan het werken aan sociale veiligheid in de onderwijspraktijk van de school. Dat begint bij het handelen van de afzonderlijke docenten, de afspraken en de samenwerking in het team, de afspraken en communicatie in de school, met leerlingen en met ouders. Een veiligheidsplan kan helpen om afspraken te maken en de vinger te leggen op kwetsbare plekken in beleid en uitvoering. Plannen, regels en afspraken zijn middelen om vorm te geven aan sociale veiligheid, geen doel op zich.

Van wet naar uitvoering

Er zijn drie belangrijke elementen in de wet vastgelegd, waaraan scholen moeten voldoen:

  1. een inspanningsverplichting om een actief veiligheidsbeleid te voeren;
  2. het effect van het veiligheidsbeleid periodiek monitoren;
  3. de volgende taken bij tenminste één persoon beleggen:
    • het coördineren van anti-pestbeleid;
    • vast aanspreekpunt zijn in het kader van pesten.
De Onderwijsinspectie ziet toe op naleving van deze wettelijke verplichtingen en daarbij vooral letten op hoe de school vorm geeft aan het werken aan sociale veiligheid. Het is aan de school zelf om te laten zien hoe er actief wordt gewerkt aan sociale veiligheid (inspanningsverplichting) en welke effecten dat heeft voor de veiligheidsbeleving en het welbevinden van leerlingen (monitoring). De school zal ook moeten laten zien wie in de school als aanspreekpunt fungeert voor ouders en leerlingen en het anti-pestbeleid coördineert.

De wet legt daarmee een belangrijk aandachtspunt bij de school, maar laat het vooral aan de school zelf hoe daar uitvoering aan wordt gegeven. Het is aan de school en het team om zelf keuzes te maken, te bepalen wat werkt en welke afspraken passen.

Tijdsbalk

Augustus 2015
Wet sociale veiligheid in school van kracht
Juni 2015
Publicatie model veiligheidsplan
Juni 2015
Publicatie model veiligheidsplan
Mei 2015
Landelijke conferentie 'Met alle respect'
Maart/april 2015
Regionale bijeenkomsten waarin sectorraden samen met school en veiligheid met scholen van gedachten wisselen over ervaringen, taken en aanpak van sociale veiligheid
Februari/maart 2015
Kamerbehandeling wetsvoorstel Sociale veiligheid
September 2014
Publicatie Plan van Aanpak Sociale Veiligheid in School van de VO-raad en PO-Raad
Juli 2014
Gesprekken over wet en op te stellen plan van aanpak tussen sectorraden en ministerie van OCW
Maart 2014
Staatssecretaris Sander Dekker presenteert plan voor wetsvoorstel Sociale Veiligheid in School
Maart 2013
De Staatssecretaris van OCW en de Kinderombudsman presenteren plan van aanpak om pesten op scholen tegen te gaan, mede naar aanleiding van een maatschappelijke discussie over pesten in de maanden daarvoor

IN DE PRAKTIJK

De kracht zit 'm in de wisselwerking

Een sociaal veilig klimaat komt voort uit een samenspel tussen organisatorische en pedagogische factoren. Dat blijkt zonneklaar uit dit 'schoolvoorbeeld' uit de praktijk van ondersteuningscoördinator Aaldrik Pot. Hij vertelt over de aanpak van ongewenst gebruik van mobieltjes aan het begin van het schooljaar op VO-school Winkler Prins (Veendam).

Als school kun je er niet omheen: mobieltjes en iPads zijn niet meer weg te denken uit de school; sociale media zijn een wezenlijk communicatiemiddel in het leven van leerlingen. Maar ongewenst gebruik van mobieltjes en sociale media willen scholen zoveel mogelijk tegengaan. Op VO-school Winkler Prins zijn daarvoor regels opgesteld: geen mobieltjes in de klas en de leergebieden (uitzonderingen daargelaten, bijvoorbeeld in lessen met internetgebruik).

Aaldrik Pot: "Toch is dat elk jaar weer een issue bij nieuwe leerlingen. Daar komt bij dat dit schooljaar het aantal Wi-Fi-punten sterk is uitgebreid omdat we starten met tablets in de les." De nieuwe lichting brugklassers op een van de deelscholen van het Winkler Prins maakte daar meteen enthousiast gebruik van, getuige de tijdlijnen op diverse sociale media. De veiligheidscoördinator van de betreffende deelschool kaartte de stroom aan 'gekke selfies' aan in de maandelijkse teambespreking.

Organisatiestructuur

Sociale veiligheid gaat het hele schoolteam aan. Aandacht voor sociale veiligheid is in het Winkler Prins specifiek belegd bij het veiligheidsteam, dat bestaat uit de veiligheidscoördinatoren van de zes deelscholen van het Winkler Prins en de vertrouwenspersoon. Als ondersteuningscoördinator stuurt Aaldrik het team aan. Die organisatiestructuur, voortgekomen uit een reorganisatie van enkele jaren geleden, stelt hem in staat voor continuïteit en betrokkenheid te zorgen in het sociale veiligheidsbeleid. "Op elke deelschool is deze taak bij iemand belegd; medewerkers en leerlingen weten ons te vinden." Zo blijven ze als team op de hoogte van wat er speelt én kunnen ze de verbinding leggen tussen praktijk en beleid. Aaldrik: "De kracht zit 'm in de wisselwerking."

Voortdurend proces

Het team maakte op alle niveaus werk van het ongewenste mobieltjesgebruik. Het gaat er niet om dat mobieltjes worden verboden, maar dat leerlingen gaan snappen wat ongewenst is en welk gevolgen dit kan hebben. "Op de school hangen nu overal posters met do's en don'ts voor leerlingen. Voor ouders wordt een thema-avond belegd over mobieltjes en sociale media. En op beleidsniveau wordt nagedacht over wat er preventief nog kan worden versterkt. Bijvoorbeeld ouders vooraf - nog voor de zomervakantie - nadrukkelijk te informeren over mobieltjes en sociale media. Ook zijn we in gesprek over hoe we ouders van nieuwe leerlingen informeren. Want het is een voortdurend proces."

Rijksoverheid Magazines